Stoppen met roken

In deze tijd van terugblikken en nadenken merken we tot onze verbazing hoeveel er allemaal is fout gegaan en gedaan het afgelopen jaar. Natuurlijk is het Hollandse vingertje geneigd een horizontale positie in te nemen en richting anderen te wijzen. Want zíj zijn het toch die er zo'n zooitje van gemaakt hebben? Die problemen hebben gecreëerd? Ons doen en laten hebben beperkt? Onze gezondheid op het spel zetten?

Best mogelijk. Maar er is één ding waar je in ieder geval zelf schuld aan hebt: Je hebt je leven met ruim 30 dagen bekort als je het afgelopen jaar hebt gerookt! Net als elk van de jaren daarvoor.

Iedereen gaat vroeg of laat dood. Maar rokers wel heel wat vroeger dan niet-rokers. De statistieken bewijzen het: Iedere sigaret kost 5,5 minuten van je leven. Een pakje op een dag dus ongeveer twee uur.

Wie rond zijn vijftiende is begonnen met roken en nooit is gestopt, is eigenlijk gek dat hij pensioenpremie betaalt. Want genieten van het pensioen zit er nauwelijks in.

Natuurlijk zijn er rokers die negentig worden. Maar er zijn ook mensen die acht-hoog uit het raam vallen en het overleven. Vraag niet hoe het kan.

"Mondiaal zijn er maar twee belangrijke oorzaken van een vroegtijdige dood, namelijk aids en tabak. De helft van het aantal rokers zal aan zijn gewoonte ten onder gaan", aldus Richard Peto van het Britse Kanker Instituut.

Volgens een publicatie in Science heeft onderzoek onweerlegbaar aangetoond, dat roken niet een risicofactor is, maar werkelijk leidt tot longkanker. Experts in genetica hebben vastgesteld dat tabaksrook longcellen beschadigt. Ze zeggen bewezen te hebben dat de p33-genen in longcellen worden beschadigd door het kankerverwekkende BPDE, een chemisch bestanddeel van tabaksrook. Deze moleculen hechten zich vast op drie plaatsen van het gen. 70% van de longkankers staan in verband hiermee.

Waarom paffen de meeste rokers dan toch stug door? Onwetendheid? Nee, want tienduizenden onderzoeken hebben genoeg bewezen. Desinteresse? Nee, want nog nooit is er zo sterk gefocust op gezondheid, fitness en een lang vitaal leven. Dwang ? Nee, want van alle kanten wordt roken ontmoedigd. Domheid? Wellicht in combinatie met gebrek aan wilskracht zou dat een van de verklaringen kunnen zijn.

Want dat roken schadelijk is weet zelfs ieder kind. En de bewijzen zijn overstelpend. Je moet echt door de ratten besnuffeld zijn om nog het tegendeel te durven beweren. Zelfs passieve meerokers lopen het nodige risico. Afhankelijk van de mate van blootstelling, verhoogt het de kans op longkanker met 10 tot 80 %.

Roken is schadelijk om 40 biochemische redenen

De drie voornaamste zijn: Nicotine, Koolmonoxyde en Teer

Nicotine is een gifstof die na inname de hersenen bereikt in inwerkt op het centraal en autonoom zenuwstelsel. Grote doses kunnen zelfs verlammen en doden. Het stimuleert de adrenaline-productie in de bijnieren en veroorzaakt een verhoogde hartwerking, versnelling van de bloedstroom, samentrekking van de kleine bloedvaten, verhoging van de bloeddruk en de polsslag en een grotere verbranding. Het is sterk en langdurig verslavend. Ook na een lange periode van onthouding treedt dit verslavingseffect bij gebruik weer direct op.

Koolmonoxyde (kleur- en reukloos) vermindert het zuurstofgehalte in het bloed en leidt tot beschadiging van vaatwanden en tot vaatvernauwing. In combinatie met nicotine kan het leiden tot hartkwalen en herseninfarcten. Voorts wordt het psychomotorische systeem aangetast, waardoor de reactiesnelheid afneemt en het gezichtsvermogen vermindert. Bij zwangere vrouwen leidt dit gas tot meer miskramen, een lager geboortegewicht en grotere zuigelingensterfte.

Teer beschadigt het slijmvlies met de trilhaarcellen, dat loopt vanaf de neus tot diep in de longen. Naarmate er meer slijmvlies beschadigd raakt, worden er minder stof- en vuildeeltjes afgevoerd. Gerochel en gehoest vormen in toenemende mate nog een laatste reddingspoging. Tot ook dat zelfs geen soelaas meer biedt. De longblaasjes komen steeds meer onder spanning te staan, waardoor het binnenoppervlak van de longen afneemt en er minder zuurstof afgegeven kan worden. Dit proces kan leiden tot chronische bronchitis, longemfyseem en astma. Bovendien hebben allerlei kankerverwekkende stoffen vrij spel in keel, longen en slokdarm.

Als men stopt met roken is dat pijnlijk en moeizaam. Maar voor de gezondheid ongelooflijk effectief. Hartslag en bloeddruk dalen meteen, de zuurstofopname in het bloed neemt toe, de conditie verbetert en men gaat beter ruiken en proeven. De energie verhoogt en de concentratie verdiept. Na een paar jaar is de kans op kanker van de blaas, baarmoederhals, mond, keel en slokdarm gehalveerd. Na tien jaar de kans op long- en alvleesklierkanker. Na vijftien jaar heeft de toestand in de hersenen en kransslagader zich genormaliseerd.

En er zijn argumenten te over. Iedereen moet natuurlijk voor zichzelf uitmaken of die laatste sigaret wordt uitgemaakt. Hoewel, gelet op de vele extra kosten die rokers veroorzaken in de samenleving, zoals een hoger ziekteverzuim, meer medische behandelingen of schade die toegebracht wordt aan de gezondheid van niet-rokers, is de vraag gerechtvaardigd of de gemeenschap hiermee belast mag worden.

Steeds meer mensen beantwoorden die vraag met een hartgrondig nee. En vinden dat rokers hun gewoonte dienen te beëindigen of op z'n minst te isoleren.

De doorsnee-roker maalt waarschijnlijk niet om het sociale aspect van zijn gedrag. Maar de kwantiteit en vooral de kwaliteit van zijn eigen leven zou toch wel binnen z'n interessesfeer moeten liggen...?

Dat is verre van gemakkelijk. Het is een langdurig proces, waarbij de fysieke en psychische verslaving voortdurend de kop opsteekt. Het is taai doorzetten. Maar de aanhouder wint. Of anders wordt het de aandeelhouder in de tabaksindustrie en uitvaartverzorging. Want rokers die trekken aan hun sjekkie of sigaret, trekken altijd aan het kortste eind. En dat kan weleens korter zijn dan ze denken.

(Bronnen: British Medical Journal, Science, Stichting Volksgezondheid en Roken, CBS, VEO, Volkskrant, Elsevier)