GUNDÊ ME Qedrî Dersilavî: dersilav58@hotmail.com Gundê me, gundekî xelbe û þên bû. Bi dar û ber, bi ceh û gemin û þênkayî bû. Erda wî bi bereket bû. Cureyên fêkî û zêrzewatan jî lê pir bun. Lê qusureke gundê me hebû: di gundê me de þer, pevçûn û berberî kêm ned bû. Di vî gundî de, kê bi kê garibana, diranê kê bi kê de biçuna, tade û zilm lê dikir, ew talan dikir. Dest dida ser terþ û eyalên wî. Lê tenê mala Hecî biro ne werê bûn. Yanî te digot qey mala Hecî biro, ne ji vî gundîn e. Digel ku pir û bi hêz bûn jî, dîsa tade û zilm li kesî nedikirin, terþ û talanê kesî ne dixwarin, çavên xwe bera mal û namusa kesî ne didan. Weke mîhan bûn. Lê belê çend mal û azbetên dîtir hebûn, bê esl û bingeh bûn, her ku fersend bi dest dixisitin, tade û pêkolî li mala Hecî Biro dikirin. Mal û pezên wan, terþ û talanên wan di dizîn, çav bera erz û eyalên wan didan. Mala Hecî, ewil, di ber xwe didan, ne dihiþtin ku xelk û alêm, der û cîran, mal û milkê wan talan bikin. Lê demek þunde, bi sedem vê henunî û bêdengiya wan, der û xelkê zora wan bir. Bi darê zorê tev kirin dîl û esîr, xistin bin bandora xwe. Li mal û milk û hemu dewlemendiya wan bûne xwedî. Êdî bêtifaqî ketibû nev zarokên Hecî Biro, nema karibûn di ber xwedin, mal û milk û eyalên xwe biparêzin. Bûbûn esîr û bindest. Bi vê rewþê, sal û zeman dibuhurin. Car, caran zarokê Hecî Biro yeko- dido, diberxwe didin, li hember cîranên zorba serî radikirin, digotin ev tiþtê ku hun dikin ne li rê ye, zilme, zordarî ye. Lê ji ber ku bi serê xwe bûn, bê tevahiya bav û birayên xwe bûn, bi ser nedikeitn. Di pey vê rewþê re dîsa sal û zaman derbas bûn. Her ku diçû zarokên Hecî Biro jî, pir dibûn û hîna jî jar û reben bûn. Lê ro bi ro, li çara serê xwe, ji bo azadî û serexwebûna xwe di fikirin, di þêwirin û lêkolîn dikirin. Her yekî, ji xwe re tiþtek û çareyek difikirî û þîrove dikir. Di dawiya dawiyê de gotina yekî ku navê wî Seyîtxan bû, ji teref pirên azbetê de, hate pejirandin. Seyîtxan ev digot: Divê em îro bi dijimnên xwe re þer û pevçûneke dijwar bikin. Lewre "ne bi þer be dijmin naçe der" Weke hemu malbat û azbetan, yek dido ji zarokên Hecî Biro jî newêrek derketin. Yek ji wan jî Ezîzo bû. Ezîzo digot: ez nikarin þer û prvçûnê bikin, em ne ê þerin. Azadiya bi þer û pevçûnê, min navê. Û mala xwe ji gund barkirin, çû gunde kî cîran. Ji xwe re qesr û qonax çêkirin, zewicî, bû tucar û maldar, xwedî zar û zêç, milk, mal û pere. Nema gund, bav, bira û erda wî hate bîra wî. Gerçî car caran ku bi tenê dimA, ji derdorên xwe re bas û qala gundê xwe dikir, lê rojekê nehat gund û axa xwe, ne jî pirs û ziyareta bav û kalên xwe. Car caran henek û tinazên xwe, bi malbat û azbeta xwe dikir, digotin " Tu li wan, tu li halikê wan Ev çi þer, ev çi pevçûne?" Lê xwedê heye... carna, dema ku þer xweþ dibû û ku bira û pismaman zora dijimin dibir, wî jî hêvî û gumana ax û erdên xwe dikir, di kozika xwe de deng ji xwe derdixist, digot, "hey birano ji bîr nekin, ez jî birayê we me, min jî ji bo vê xakê ked û emek daye. Demek þûnde ku gund bêdeng û sehle bû, hate, mala xwe dixiste xibekê Hesenê Çolo, digot belkî erd û milkê gund bêne tewzî kirin, ew jî ji xwe re parekê bigre û bibe bivroþe, heke hêja (pir) be pê bînayeke bîst û pênc tebeq, li Stabbolê bistîne. Lê ku ne hêja (hnidik) be çend þevan ji xwe re pê kêfê bike. Lêdema ku þer û pevçûn zêde bû þevekê berî roj bavê destek livînên qetqyî bi hayela linga, avête ser kerê reþik û "ligo qurbano" ne kesî dizanibû ku ji wî gundiye an na. Xirbekê Hesenê Çolo, xanîkekî xerabe, li derê gund bû, di meha Temuz û Tebaxê de jî dilop dikir. Her ku gundiyan gavan, ji gundên xerîb digirtin, ew tanîn malên wan dixistin xirbê Hesenê Çolo û, ku qewlên (süre) wan diqediyan, dîsa bar dikirin, diçûne gundê xwe Belê rewþa Ezîzo ev bû û malbata wî jî di þer û pevçûnê bihirî, bêhn û nifþik li wan çikiyan. Bi salan þer û berberî kirin. Mal, milk û hemu dewlemendiya xwe ji dest dan. Ji malbatê kesî bê derb, birîn kor, qop û seqetî nema; lê ku mirov li bejn û bala Ezîzo dinihêrt weke ku nu ji hêkê derketi be, ne derb, ne serþikandinek, ne jî seqetiyek lê nîn bû. Zîqîna kudera wî, zembereka seata zêr, di ber de, di çirisand. Destên wî weke destê þêxê Serhaniyan, weke pembo û hevrîþim, nermik û nazik bûn, heta roja îro jî ne ketine ava sar û germ. Seyîtxan û malbatê jî ro bi ro biryar û qerarên cur be cur digirin, li çareserî havilekê digerin. Pir sal û zamana çûn, kesî pêjn û hêswa Ezîz'ê me ne kir. Lê piþtî ku malbat di þer û beberiyê de ko bûn, piþt û çong li wan þikiyan, xelk û alemê jî, ew mafdar kirin, gotin gundîno ma ne eyb û þerme hun tadê li vê malikê dikin, hun bi vê zilm û zora xwe neheqin. Dîsa rewþ sehal (sakin) bû, mala Hecî Biro û gundiyan dest bi pez û cotbariya xwe, dest bi der û cîrantiya hev kirirn. Û bû qala lihevhatin û aþtiyê, me dî postevan nameyek ji Ezîz'ê me anî. Ew Ezîz'ê ku ev ruwe pîst saliye kesî li van dera pêjna wî ne kiriye, hêswa wî ne dîtiye, ne di þer û pevçûna de û ne di serhildan û berxwedanan de. Di nama xwe de, dibê "Ez ne qaîl û raziyê vê rewþê me, ez tu aþtî û lihevhatina napejirênim, ev qusur û kêmaniya azbetê ye" di dawiya mana xw de jî, fort û pesnê xwe dide, dibêje, ezî saxî ne mirî, we ev tiþt kiriye. Îcar Ezîz'ê me, pê ne qaîle. Dibê ku hun tirsok û revokin. Hun çima þer û pevçûnê na meþênin, çima we dev ji vê rewþê berda, hun ji tirsa rih û canên xwe paþ de vekþiyan e. Li ser vê rewþê Pîra Meyro kilamek derxistiye, di kilama xwe de wuha dibêje: Hayê li min hayê Çima gelo carkê derba me lê nayê. þêr û Egît xistine ben û qeyda. Ji novde fort û pesnê xwe didin, kêlik û çewalê kayê. Hayê li min felekê. Te bê sirê bê henekê Ji mere bûyî kul û keder Ji xelk û alemê re cennet û Birca Belekê. Çi bêbextî, bê qerarî, Çi dil reþî, dil xedarî Hevalê firek û forteka Lê ji mêr û egîtan re neyarî Felekê Ezê nemrim bi vê gulê, bi derbê. Ezê bimrim bi vê kulê, bi vê kerbê.