web hosting short URLs photo sharing

Op een congres in Vilnius, van 18 tot 23 september 1917, werd een Nationale Raad 'Lietuvos Taryba' gekozen. Deze bestond uit 20 leden met Antanas Smetona als voorzitter. Op 18 februari 1918 riep de Taryba te Vilnius de onafhankelijkheid van Litouwen uit. De dag van deze proclamatie, 16 februari 1918, werd als onafhankelijkheidsdag beschouwd. Bij de wapenstilstand (11 november) treed het eerste ministerie Voldemaras in functie.
Op 16 november 1918 werd, met de eerste postale voorschriften, de elektrotechnicus Benediktas Tamosevicius benoemd bij het Ministerie van Communicatie om het Post-, Telegraaf- en Telefoonverbindingsysteem te beheren. Dit kunnen we dus zien als het begin van de zelfstandige Litouwse post.

Het kader bestond verder uit J. Ducinkas, benoemd 20 november 1918, Adolfas Sruoga, benoemd 29 november, en J. Augunas, benoemd 19 december.
De Duitse autoriteiten werkten niet echt mee: er was zelf geen kantoor beschikbaar binnen het hoofdpostkantoor van Vilnius. Er stonden echter wel kamers leeg en men besloot een kamer te 'kraken'. De voormalige kamer van de postmeester van Vilnius leek wel geschikt hiervoor en op 9 december brak J. Ducinkas de deur open, die naar de binnenplaats leidde. Hij repareerde de gebroken glazen panelen en sloot de kamer op de elektriciteit aan.
De Duitsers protesteerden wel, maar voerden hun bedreigingen niet uit en in deze kamer begon de Litouwse Post met haar werkzaamheden. Na onderhandelingen konden de Litouwers voor 150.000 Auksinai overtollig materiaal van de Duitsers overnemen.
Ook de Polen werkten zoveel mogelijk tegen en huurden zelfs iemand om posters weg te halen.

Op 24 december 1918 gaven de bezettingsautoriteiten de order dat de Litouwers de postkantoren direct konden overnemen. Tegelijkertijd werd er ook een regeling getroffen voor het postvervoer over de spoorwegen van de Duitsers: een compartiment in elk van vier treinen werd hiervoor bestemd. Er kwam -wat provisorisch- een bord aan het raam te hangen met 'Lietuvos Paštas'.

In deze periode wisselde Vilnius verschillende malen van eigenaar:

1918, 18 februari	Uitroeping onafhankelijkheid, als onafhanklijkheidsdag: 16 februari
1918, 3 maart	Vrede van Brest-Litowsk, Rusland staat Litouwen af
1918, 11 november	Capitulatie Duitsland, Litouwen onafhankelijk met Vilnius als hoofdstad
1918, 26 december	Eerste Litouwse postkantoor in Vilnius
1918, 27 december	Eerste Litouwse postzegels aan het loket in Vilnius
1919, 3-4 januari	Eerste bezetting van Vilnius door Poolse opstandelingen
1919, 5 januari	Regering Litouwen verplaatst naar Kaunas
1919, 5 januari	Eerste bezetting van Vilnius door bolsjewieken (LSSR-LITBEL)
1919, 19 april	Tweede Poolse bezetting van Vilnius
1919	Vredesconferentie van Parijs: Litouwen zelfstandig
1920, 12 juli	Rusland erkent Litouwen met Vilnius (Vrede van Moskou)
1920, 26 augustus	Tweede Litouwse regeringstijd in Vilnius
1920, 9 oktober	Derde Poolse bezetting (generaal Zeligowski)
1920, 10 oktober	Proclamatie staat 'Midden-Litouwen"(Vilnius-gebied)

Omdat de Duitse postzegels niet gebruikt konden worden, moesten op zeer korte termijn postzegels gedrukt worden. Benediktas Tamosevicius, sinds 16 november 1918 de eerste postmeester van Litouwen, had dus niet zoveel mogelijkheden.
Hij heeft wel geprobeerd de zegelvoorraden van Ober. Ost over te nemen, maar dit leidde tot niets. Opdrukken was dus niet mogelijk en Ob. Ost beeindigde 26 december zijn werkzaamheden. De eerste postzegels van Litouwen zijn dan ook echte 'nood-uitgaven geworden: in de nacht van 26 op 27 december werden de eerste postzegels gedrukt, de eerste 'Vilniusuitgave'. Ze zijn gedrukt in de drukkerij van M. Kukta in Vilnius, maar hun ervaring beperkte zich tot boeken en formulieren. Er was geen echt ontwerp: alleen de lettervoorraad van de drukkerij kon gebruikt worden en Jonas Strazdus, een werknemer van de drukkerij, maakte het 'ontwerp'. Op 27 december waren de eerste zegels aan het loket verkraagbaar. In eerste instantie werden ze in Vilnius niet voor frankering gebruikt, omdat er 'mooiere' zegels in Berlijn in bestelling waren.

Mi.1, eerste postzegel van Litouwen, eerste Vilniusuitgave

Vier dagen later, 31 december, verscheen de tweede oplage: alleen de cijfers zijn vervangen door dikkere cijfers:
Mi.3, tweede Vilniusuitgave

De lettervoorraad van de drukkerij was slecht, en daarom is het goed mogelijk om de posities van de zegels in het vel van 20 stuks terug te reconstrueren aan de hand van plaatfouten. Voor het woord "skatiku"waren zelfs onvoldoende letters, zodat enkele noodgrepen nodig waren:


Voor de juiste letter (links), om de genitivus in het Litouws te vormen, werd 12 x een omgekeerde 'h' gebruikt, en 1 x een 'n' met apostroph.
Beide uitgaven zijn gedrukt op ongegomd, 'sämisch' boekdrukpapier zonder watermerk. De perforatie was alleen tussen dezegels aangebracht.
De afstempeling in Vilnius zelf bestond uit een ongedateerd zwart éénregelig stempel.
Het hoofdpostkantoor van Vilnius werd pas op 1 januari door de Duitsers overgedragen, nadat eerst het Telegraaf- en Telefoonsysteem onbruikbaar was gemaakt.

VILNIUS 1919-1920
In de nacht van 3-4 januari 1919 werd de stad door de poolse troepen bezet. De regering week uit naar Kaunas, maar J. Ducinkas en A. Sruoga bleven nog in Vilnius actief tot 6 januari. Na de eerste bezetting door de bolsjewieken (5 januari), werd een heel nieuwe post-organisatie opgezet, waarin in eerste instantie de Litouwers werden opgenomen, o.a. Sruoga en Ducinkas. Nadat de comissaris Srotel was opgevolgd door Gurvic, veranderde de situatie.
Deze laatste was de Litouwers niet gunstig gezind en de onderdrukking begon. Sruogo kon vluchten, maar J. Ducinkas werd gevangen genomen en pas bevrijd bij de herbezetting van Vilnius door de Polen (19 april 1919). Naast de officiële Russische Post, bleef ook -onofficieel- de Poolse post werken. Het krachtig gereorganiseerde Litouwse leger naderde reeds Vilnius, maar de Poolse legers o.l.v. Pilsudski konden de stad eerder bezetten. De Opperste Raad van de Geallieerde en Geassocieerde mogendheden stelden op 26 april 1919 een demarcatielijn vast, waarbij Vilnius tijdelijk aan Polen kwam. In 1920 zijn dus de poolse posterijen al echt actief in Vilnius.
Bij de tweede bezetting door het Rode leger (15 juli 1920), waren er postale aktiviteiten van de Russen, postale aktiviteiten van de Litouwers werden door hen geduld, en de poolse posterijen gingen ook -ondergronds- door. De Litouwers konden in het gebouw van de vroegere Staatsbank een eigen postkantoor vestigen.
Ook de Russen hadden een eigen postkantoor. Het was zelfs zo dat het bolsjewistische postkantoor via de hoofdingang van het postkantoor was te bereiken, en men via een zij-ingang toegang had tot de Litouwse post. Of dit de 'burgerlijke' Litouwse post was, of de Sovjet-Litouwse, is niet duidelijk.
Vlak daarvoor, op 12 juli 1920, kwam in Moskou het vredesverdrag tot stand, waarbij Litouwen erkend werd, inclusief het gebied rond Vilnius en Gardinas. Op 25 augustus geven de Russen Vilnius over aan de Litouwers en op 26 augustus wordt de Litouwse regering overgeplaatst naar Vilnius.
Dit duurde tot de derde Poolse bezetting door troepen van het Litouws-Witrussische front. Poststukken uit deze periode zijn zeer schaars, vooral van de officiële bolsjewistische periode is eigenlijk niet echt iets bekend.

Tijdschriften:
BLPSNY = Bulletin of the Philatelic Society of New York [in het Engels] HBG = Het Baltische Gebied [in het Nederlands]
Lituania [in het Duits]

De eerste en tweede Vilnius uitgave : 27 dec - 31 dec. 1918 / Ruud W. van Wijnen In: HBG 1984 ; 4. - p. [4-17]	[Over: Mi.1-8 ]
Litauen - ein Geheimtip für Sammler und forschende Philatelisten (IV) / Hermann Logsch In: DBZ 1982 ; nr. 14. - p. 2625-2629	[Over: Vilnius-uitgaven, Mi. 1-8, en eerste Kaunas-uitgave, Mi. 9-12]
Lithuania - postal history background : [december 1918] In: BLPSNY 1985 ; 135. - p.8577-8579	[Over: postgeschiedenis december 1918]
Lithuania - postal history background : [january 1919] In: BLPSNY 1986 ; 136. - p.8606-8608	[Over: postgeschiedenis januari 1919]
Die Vorgeschichte der Mittellitauen-Post vom Abzug der deutschen Truppen bis zur Staatsgründung 1920 : eine Quellenstudie / von Gerhard Hahne In: Mitt.blatt Bundesarb. Polen im Bdpe.V 1989 ; 5. - p. 25-41	[Over: Vilnius-gebied 1918-1920]
Wilna-Zeittafel In: Lituania 1996 ; nr. 5. - p. 235	[Over: Vilnius in jaartallen]
Wilnas Post 1918-1922 / Gerhard Hahne In: Lituania 1996 ; nr. 5. - p. 289-294	[Over: postale geschiedenis van Vilnius 1918-1922]

---

Tsaristische periode

1914-1918 Eerste Wereld- oorlog

1920-1939 Midden Litouwen en Poolse periode

1939-1945 Sovjet - Litouws - Duits

1944-1990 Sovjet periode

1990- Onafhankelijk