web hosting short URLs photo sharing

Duitse veldpost

Hierbuiten functioneerde natuurlijk ook nog de Duitse Veldpost voor het leger. In Vilnius waren veel troepen gestationeerd. Ook liep de bevoorrading van het 10e Leger over Vilnius en daarmee ook de post. De veldpost van het 10e Leger werd in oktober 1915 gevestigd in Vilnius.
Verder hebben in Vilnius drie veldpoststations gefunctioneerd, waar meer gegevens van bekend zijn: Nr. 166, 171 en 282.
De veldpoststations 166 en 171 waren ingezet bij het 40e Reservekorps en hiermee uit het gebied Wilkowischki-Mariampole opgerukt.



Prentbriefkaart uit Vilnius via Feldpost-station no. 166, 9-3-1916, naar Leipzig. (via email ontvangen uit de collectie van Meinhard Aits)

Veldpoststation 166
Het eerste (bekende) stempel uit Vilnius is van 30-9-1915, en het laatste is van 25-12-1918

Veldpoststation 171
Van eind september tot eind oktober 1915 in Vilnius (geen exacte data). In de weken hiervoor zat dit veldpoststation in Kaunas, erna in Soly.

Veldpoststation 282
Dit is het veldpostkantoor van de Etappen-Inspection 10', die in april 1916 naar Vilnius kwam, en daarmee ook de veldpost. Het eerste poststuk uit Vilnius is van 10-5-1916. Deze Etappen-Inspection 10 werd begin augustus 1918 in het Militär-Gouvernement Litauen opgenomen en veranderde toen in Feld-Intendantur. Ook veldpoststation nr. 282 ging mee naar het Gouvernement, en bleef in Vilnius. Het laatst bekende poststuk is van 4-12-1918.

Klikken op een illustratie: blow up. Ware grootte van scan: 14,677 x 9,846 cm.
Details over het maken van de illustraties:Picture
Stempel van veldpoststation 166.
Verder waren er allerlei veldpostkantoren voor de optrekkende troepen kort of lang in Vilnius, maar hiervan heb ik geen exacte gegevens gevonden.

Andere veldpoststations, die (tijdelijk) in Vilnius functioneerden:
Nr. 74: laatste helft 1917 tot einde oorlog
Nr. 169 en 173: korte tijd in 1915
Nr. 226 en 229: laatste helft 1917 tot einde oorlog

Klikken op een illustratie: blow up. Ware grootte van scan: 15,083 x 9,949 cm.
Details over het maken van de illustraties:Picture
Geen stempel, maar blijkbaar toch veldpost uit Vilnius. Voorzijde:

Klikken op een illustratie: blow up. Ware grootte van scan: 15,083 x 9,949 cm.
Details over het maken van de illustraties:Picture


Het Duitse Bestuur

Buiten de stempels van Postgebiet Ober-Ost en de veldpost, vinden we uit deze tijd ook nog de stempels van het Duitse bestuur. De bestuurlijke indeling van het Land Ober-Ost was vrij gecompliceerd en veranderde nogal eens.
Na de verovering werd in Vilnius een stadsbestuur gevormd (Stadtverwalting), maar dit viel niet samen met de Verwaltung (Bestuur) Wilna en het nieuwe Gouvernement Wilna.
De 'Verwaltung Suwalki' werd 1-3-1916 opgeheven en samengevoegd met de 'Verwaltung Wilna' tot de 'Verwaltung Wilna-Suwalki (25-4-1916). De zetel werd Vilnius. Deze 'Verwaltung' werd op 4-3-1917 samengevoegd met de Deutsche Verwaltung für Litauen tot de Militärverwaltung Litauen, gevestigd in Vilnius. Op 27-1-1918 volgde samenvoeging hiervan met de Militärverwaltung Bialystok tot de Militärverwaltung Litauen, verdeeld in regio Noord en Zuid.

Naar een onafhankelijk Litouwen

Op 11 november 1918 werd de wapenstilstand van kracht en vanaf half november begonnen de Duitsers zich terug te trekken uit Litouwen.
Daarvoor, op 16 februari 1918, had al de onafhankelijkheidsverklaring plaatsgevonden, die op 23 maart erkent werd door de Duitse keizer. Rusland had Litouwen al afgestaan bij de Vrede van Brest-Litowsk (3 maart 1918).
Met de Duitse capitulatie op 11 november 1918 werd Litouwen echt onafhankelijk met als hoofdstad Vilnius. Ober-Ost beëindigde zijn werkzaamheden op 26 december 1918, en dan word het eerste Litouwse postkantoor in Vilnius geopend. Op 27 december verschijnen de eerste Litouwse postzegels. Het gebied rond Vilnius werd echter ook opgeëist door het weer onafhankelijke Polen.

Overgang

In een oorlog is er vaak sprake van -ook postale- overgangssituaties. Onderstaande kaart is waarschijnlijk provisorisch gebruikt:

Klikken op een illustratie: blow up. Ware grootte van scan: 14,677 x 9,948 cm.
Details over het maken van de illustraties:Picture
Een kaart uit 1916, met het Duitse stempel Wilna, 27-9-1916. De kaart is verder Russisch, hoewel de Russen al weg waren en Vilnius bezet was.
Hiet is stempel Type I, met drie sterren onderin, gebruikt.


Nog vreemder is onderstaande kaart:

Klikken op een illustratie: blow up. Ware grootte van scan: 14,593 x 9,560 cm.
Details over het maken van de illustraties:Picture
De kaart is volledig Russisch, met redelijk onbekend stempel van Vilnius, 1917, tijdens de Duitse bezetting.
Via Internet heeft een aantal verzamelaars suggesties voor dit raadsel gestuurd. Een mogelijkheid zou zijn dat -net als in Letland- postale autoriteiten stempel hebben meegenomen en ergens anders gebruikt. Maar de kaart komt echt uit Vilnius, blijkens de tekst, die Antanas Jankauskas voor mij vertaalde: "Juli 5, Lieve Mamma, wat Petja betreft, geen nieuws, maar waarschijnlijk….[onleesbaar]..Ik zal Vilnius op 6 Juli verlaten. Kus je - Petja en mij". De kaart is verstuurd naar Petersburg. Vanwege de foute frankering (10 kop. i.p.v. 3 kop.) zou het ook een vervalsing kunnen zijn. Ook zou de datum gewoon fout kunnen zijn, maar dat is al te gemakkelijk.
Tenslotte: het is een echt spoorstempel van het Spoorpost Departement van het station Vilnius. Het kan provisorisch gebruikt zijn, omdat daar geen Duits stempel aanwezig was.
Voorzijde:

Klikken op een illustratie: blow up. Ware grootte van scan: 14,593 x 9,340 cm.
Details over het maken van de illustraties:Picture

Tijdschriften:
BLPSNY = Bulletin of the Philatelic Society of New York [in het Engels] HBG = Het Baltische Gebied [in het Nederlands]
Lituania [in het Duits]

Die Deutsche Besetzung Wilnas im 1. Weltkrieg (I-VIII) / Röttger	[Over: artikel over de Duitse bezetting van Vilnius in de Eerste Wereldoorlog, speciaal ook over veldpost]
Die Ob. Ost-Post aus Sicht eines polnischen Kalenders mit Wilna-Informationen / Gerhard Hahne In: Lituania 1994 ; nr. 2. - p. 82-95	[Over: Informatie in een Poolse Vilnius-kalender, 1917, met vertaling in het Duits]
Philatelistische Erzeugnisse des Weltkriegs : die neue Markenausgabe für Litauen In: Illustriertes Briefmarken-Journal 1916 ; nr.1. - p.9-10	[Over: de uitgaven voor 'Postgebiet Ober-Ost'
Die Postüberwachung im Deutschen Reich durch Postüberwachungsstellen 1914-1918 : Handbuch und Katalog / Karl-Heinz Riemer [S.n.] : Poststempelgilde "Rhein-Donau", 1984 p.5-13: introduction, p. 129-132: Königsberg	[Over: postcensuur in Duitsland door de postcontrole-stations 1914-1918]
SEPAD '84 Exhibit : "Vicissitudes of city of Vilnius : traditional and ancient capital of Lithuania under seventeen changes in administrative governments" / W.E. Norton In: BLPSNY 1984 ; 131. - p. 8477-8484 P. 8478-8479: Phase 4 1915/1918 German occupation WWI - Postgebiet Ob.Ost	[Over: beschrijving van de poststukken van de tentoonstelling, die de postgeschiedenis van Vilnius illustreren]
Stadtpostämter im besetzten Polen 1915-1918 / Stefan Petriuk [S.l] : Bundesarbeitsgemeinschaft Polen e. V. im BDPh e. V., 1980? p. 172-185: Stadtpost Wilna	[Over: post in de steden van bezet Polen 1915-1918]
Vivat Wilna / Witold Fugalewitsch In: Lituania 1996 ; nr. 5. - p. 269-274	[Over: documents met betrekking tot de inname van Vilnius in 1915 door de Duitsers]
Zaristische Feldpost in Litauen im I Weltkrieg' / Ricardas Vainora In: Lituania 1997 ; nr. 7. - p. 416-418	[Over: Tsaristische veldpost in Litouwen in de Eerste Wereldoorlog]

---

Tsaristische periode

Onafhankelijk 1918-1920

1920-1939 Midden Litouwen en Poolse periode

1939-1945 Sovjet - Litouws - Duits

1944-1990 Sovjet period

1990- Onafhankelijk