|
|
Aruba is één van de in totaal zes Nederlands -
Caribische eilanden in de West. Deze eilandengroep wordt ook wel
aangeduid met de benaming Dutch Caribbean en bestaat uit twee
groepen van drie eilanden in de Caribische zee: Aruba, Bonaire en
Curaçao (ook wel de ABC-eilanden), en Saba, Sint Eustatius en
Sint Maarten (de zogenoemde S-eilanden).
Er is over de oorspronkelijke bewoners van
Aruba zeer weinig bekend. Uit opgravingen weet men dat het eiland
voorafgaand aan de ontdekking door de Spanjaarden, het zogenoemde
precolumbiaanse tijdperk, reeds honderden jaren bewoond is
geweest. De oorspronkelijke eilandbewoners worden aangeduid met
de verzamelnaam Indianen.
Op diverse plaatsen op Aruba zijn bij
opgravingen menselijke sporen gevonden. Hieruit is men tot de
conclusie gekomen dat de oorspronkelijke bewoners van Aruba
behoorden tot de Caiquetio-Indianen, een primitief volk.
Er zijn veel archeologische vindplaatsen op
Aruba. Zo heeft men op veel plaatsen urnen gevonden. Ook heeft
men potscherven en andere gebruiksvoorwerpen gevonden. Enkele
plaatsen, waar mensen voor de komst van de Spanjaarden gewoond
moeten hebben zijn: Savaneta, Tanki Leendert en Tanki Flip.
Afgezien van de gevonden archeologische
overblijfselen, heeft met op diverse plaatsen op het eiland
rotstekeningen van deze Indianen aangetroffen. De betekenis van
de tekeningen is nog altijd onduidelijk. Slechts een enkele
tekening betreft een herkenbare voorstelling.
Het aantal Indianen dat door de eeuwen heen op
het eiland heeft gewoond is niet bekend. De Indianen leefden in
de tijd van de komst van de Spanjaarden nog in het stenen
tijdperk.
Alonso de Ojeda
De Benedenwindse Eilanden zijn volgens de
overleveringen in 1499 door de Spanjaarden ontdekt. Over een
bezoek van Alonso de Ojeda aan deze eilanden bestaat geen enkel
geschrift. Desondanks staat hij in de boeken als de 'ontdekker'
van de Benedenwindse Eilanden.
De Spaanse tijd
Van de tijd na de Spaanse verovering zijn er
wel documenten waarvan men kan afleiden hoe het met Aruba en zijn
bewoners is vergaan. Aruba is voor de Spanjaarden van geen enkel
nut geweest. De Spanjaarden haalden dan ook in 1513 de gehele
Indiaanse bevolking van het eiland af om ze als slaven te laten
werken in de kopermijnen in Santa Domingo.
Het eiland bleef onbeheerd achter met als
gevolg dat er langzaam maar zeker weer bewoners van het vasteland
naar het eiland kwamen om zich er te vestigen.
In 1527 brachten de Spanjaarden enkele van de
oorspronkelijke bewonders terug. De nieuwe Indiaanse bevolking
wilden niets van de Spanjaarden weten en trokken het binnenland
in. Weer later kwamen er wat Spanjaarden op het eiland wonen en
deden de Indianen dienst als personeel. Met de Spanjaarden kwam
ook het katholieke geloof naar Aruba.
Nederlanders
De eilanden Aruba, Bonaire en Curaçao hadden
weinig betekenis voor de Spanjaarden. De Nederlanders waren in
die tijd een ondernemend volk dat alle wereldzeeën bevoer. Ze
waren ook zeer bedreven in de handel. De Nederlanders gingen op
zoek naar zout en vonden dit in het Caribisch gebied. Zo ontstond
er een levendig zeilverkeer tussen Nederland en het Caribisch
gebied.
Als eerste werd Curaçao bezet en in 1634
behoorde dat eiland tot de Nederlanders. Twee jaar later, in 1636
namen de Nederlanders ook de eilanden Bonaire en Aruba in.
Men trof op Aruba enkele Indianen aan en enkele
Spanjaarden. Deze vertrokken en in 1636 was Aruba weer onbewoond.
Dat duurde niet lang, er kwam veeteelt en ze gingen paarden
fokken op Aruba. De paardenfokkerij bracht een levendige handel
met zich mee en de baai bij Oranjestad heet nu nog Paardenbaai,
omdat men daar in vroeger tijden de paarden aan wal bracht. Er
woonden uitsluitend Indianen op het eiland. De Indianen leefden
een rustig leventje en in goede harmonie met de weinige
Nederlanders die er woonden.
In 1805 werd Aruba bezet door de Engelsen. In
1816 kreeg Nederland Aruba van de Engelsen terug.
Het handelsverkeer met het vasteland van
Venezuela heeft tot gevolg gehad dat de spreektaal Spaans
georiënteerd is. De huidige spreektaal Papiamento is pas in de
loop van de 18e en 19e eeuw in Aruba doorgedrongen. Langzaam maar
zeker werd Papiamento de voertaal.
Goud
In maart 1824 werd, volgens de overlevering,
door een 12-jarige jongen aan de noordkust goud gevonden. Het
gerucht verspreidde zich snel en iedereen begon goud te zoeken.
Tot 1854 was iedereen vrij om goud te zoeken. In 1872 bouwde de
Aruba Island Goldmining Company Ltd. bij Bushiribana aan de
noordkust een grote goudsmelterij voor het erts, dat bij Seroe
Plat en omgeving werd gedolven. Deze smelterij heeft slechts 10
jaar gefunctioneerd, maar de resten zijn nog te bezichtigen.
Een ander bedrijf, Aruba Gold Concessions Ltd.,
werkte vooral in het midden van het eiland en bouwde in 1899 bij
Balashi een smelterij, waarvan ook nu nog resten muur en zelfs
ketels en ovens te zien zijn. In 1916 staakte men met het delven
van goud.
Een andere belangrijke delfstof was fosfaat. In
1859 werd in San Nicolas calciumfosfaat ontdekt en in 1879 begon
de Aruba Fosfaat Maatschappij met de exploitatie ervan. Men
exploiteerde het fosfaat vooral naar Europa en Amerika, waar het
werd verwerkt tot kunstmest. Na 1895 nam de vraag naar fosfaat af
en tijdens WO 1 staakte men ten slotte ook de fosfaatwinning.
Olie
Verreweg de meest ingrijpend gebeurtenis in de
moderne geschiedenis van Aruba is de komst van de Lago Oil and
Transport Company Ltd. Dat deze firma Aruba als plaats voor haar
raffinaderij koos is vooral te danken aan de gunstige
geografische ligging van het eiland ten opzichte van de
wereldhavens en de olievelden bij het Meer van Maracaibo in
Venezuela. Ook de stabiele politieke situatie waarin het eiland
al eeuwen verkeerde is van belang geweest.
In eerste instantie vestigde men alleen een
overlaadstation voor ruwe aardolie op Aruba. Men begon met de
aanleg van een haven die diepliggende tankers kon verwerken en in
1927 kwam deze gereed bij San Nicolas. Twee jaar later, om
precies te zijn op 29 januari 1929, stelde Lago daar tevens een
raffinaderij in werking.
De oliemaatschappij moest voor alles zelf
zorgen: opleiding van werklieden, watervoorziening, onderwijs,
recreatie enz. Voor de in groten getalen meegekomen
Noord-Amerikaanse arbeiders bouwde men een omsloten villadorp aan
de oostpunt, dat sinds 1958 Seroe Colorado heet.
De aanwezigheid van een bedrijf van een
dergelijke omvang als de Lago-olieraffinaderij bracht grote
omwentelingen voor Aruba en zijn bewoners met zich mee. Aangezien
er op het eiland niet voldoende arbeiders waren, kwamen er mensen
vanuit alle windstreken naar Aruba om er te werken. Vooral vanuit
andere Engelstalige Caribische eilanden kwamen veel
arbeidskrachten naar Aruba. Zij vestigden zich allemaal rondom
San Nicolas.
Een ander gevolg van de vestiging van de
Lago-raffinaderij was dat Aruba interessant werd voor andere
bedrijven en commerciële instellingen.
De levensstandaard van Aruba vloog omhoog en
behoorde al snel tot de hoogste en beste van de wereld.
Automatisering had echter tot gevolg dat het
aantal werknemers steeds afnam. Aan het eind van 1984 deelde de
Lago-directie mee dat men gezien de grote verliezen die men leed
besloten had de sterk verouderde raffinaderij definitief te
sluiten. Men heeft diverse pogingen ondernomen om de sluiting
tegen te gaan, maar in 1986 sloot de raffinaderij haar deuren.
De oliefaffinaderij is inmiddels op kleine
schaal door de Amerikaanse firma Coastel weer in gebruik genomen.
Onafhankelijkheid en Status Aparte
De komst van de Lago-raffinaderij had ook op
politiek terrein de nodige consequenties. Het zorgde voor een
toeneming van de welvaart en bracht de ontwikkeling van het
eiland in een stroomversnelling.
Al begin jaren '30 werd onder leiding van de
Arubaanse politicus Henny Eman door middel van petities aan de
Koninkrijksregering de wens kenbaar gemaakt dat Aruba zich wilde
afscheiden van Curaçao en een rechtstreekse band wilde aangaan
met Nederland.
Aan het begin van de jaren '70 begon men van
Nederlandse zijde de verzelfstandiging van de Nederlandse
Antillen te versnellen. Gilberto François Croes richtte een
nieuwe politieke partij op, de Movimiento Electoral di Pueblo,
kortweg M.E.P. Deze partij van Betico Croes behaalde bij de
eilandsraadverkiezingen een overwinning. Het streven van deze
nieuwe politieke partij was Aruba los te maken van de overige
eilanden en onder de noemer Status Aparte een rechtstreekse band
aan te laten gaan met Nederland.
De wens naar een grotere zelfstandigheid nam
toe.
Tijdens de Ronde Tafel Conferentie in 1983 werd
bepaald dat gedurende een overgangsperiode van 10 jaar Aruba als
volwaardig lid van het Koninkrijk der Nederlanden zou fungeren.
De Status Aparte ging in op 1 januari 1986. In het statuut voor
het Koninkrijk der Nederlanden staat 1 januari 1996 uitdrukkelijk
vermeld als de datum waarop deze Status Aparte afloopt en Aruba
definitief onafhankelijk is.
Aruba in jaartallen
0000 - 1492 Precolumbiaans tijdperk
1499 Alonso de Ojeda ontdekt Aruba,
Bonaire en Curaçao
1513 De gehele Indiaanse bevolking wordt als slaaf naar Santo Domingo
weggevoerd
1515 Aruba, Bonaire en Curaçao worden
door de Spanjaarden officieel als nutteloze eilanden verklaard
1568 De 80-jarige oorlog tussen
Nederland en Spanje breekt uit
1621 De Westindische Compagnie wordt
opgericht
1634 De Nederlanders veroveren Curaçao
1636 De Nederlanders bezetten Bonaire
en Aruba
1791 De Westindische Compagnie houdt op
te bestaan, de eilanden vallen vanaf dit moment onder de
Nederlandse overheid
1805 - 1816 Aruba, Bonaire en Curaçao
vallen onder Engels bestuur
1816 De eilanden komen definitief onder
Nederlands gezag
1824 Er wordt op Aruba goud gevonden
1872 Er wordt een goudsmelterij gebouwt
aan de noordkust
1899 Ook bij Balashi wordt een
goudsmelterij gebouwd
1914 - 1918 WO 1
1916 Het delven van goud wordt op Aruba
stop gezet
1924 De Lago Oil and Transport Company
start vestiging op Aruba
1929 De Lago-raffinaderij gaat open
1937 De eerste verkiezingen vinden
plaats
1940 - 1945 WO 2
1951 De eilanden krijgen een grotere
mate van zelfstandigheid
1955 Aruba krijgt zijn wapen
1964 Oprichting van de Antilliaanse
Luchtvaartmaatschappij (ALM)
1975 Aruba krijgt een eigen vlag
1983 Ronde Tafel Conferentie:
overeenstemming over Status Aparte van Aruba
1986 Statuut voor het Koninkrijk de
Nederlanden wordt wederom gewijzigd: Aruba verkrijgt de Status
Aparte
1990 - heden Een blijvende relatie met
Nederland in Koninkrijksverband is nu het uitgangspunt
